De Afscheiding van 1834 in Minnertsga (deel II)
De 19e eeuw was in de Nederlandse kerkgeschiedenis een roerige periode. Op 14 oktober 1834 vond in Ulrum (Gr.) de Afscheiding van het hervormde genootschap plaats onder leiding van ds. H. de Cock (1801-1842), hervormd predikant aldaar. Hij en zijn kerkelijke gemeente tekenden de Acte van Afscheiding of Wedekeer, waarin ze verklaarden met de hervormde kerk te breken, ‘totdat deze terugkeert tot de waarachtige dienst des Heeren’. Behalve de Ulrumse gemeente verlieten ook vele duizenden gelovigen elders in Nederland de ‘Nederlandsche Hervormde Kerk’. Dat gebeurde ook in Minnertsga. De geschiedenis van Minnertsgaaster Afscheiding is door Dr. J. Wesseling beschreven in het boek: De Afscheiding van Friesland 1834 in Friesland. De uitgever van het boek heeft toestemming verleend om het deel uit het boek dat op Minnertsga betrekking heeft, op deze website te publiceren met de vrijheid de tekst aan te vullen met beeldmateriaal en aanvullende (detail)informatie. Onderstaand deel II. Processen-verbaal Op zondagmiddag 31 januari 1836 had veldwachter Arend Witholt van Minnertsga en Firdgum gemerkt, dat er bij Feico de Valk aan huis ‘op de Tsjillen van den dorpe Minnertsga’ een godsdienstoefening werd gehouden. Hij telde 27 mensen in de kamer en hoorde en zag, dat Feico Joh[annes]. de Valk ‘zeer ernstig’ in een boek zat te lezen (d.i. een preek voorlas). Men vergaderde geregeld bij De Valk aan huis, maar niet alleen bij hem, ook wel bij Sijmen Wassenaar en Sjoerd Kattje. In de periode van januari tot juni 1836 zijn slechts enkele processen verbaal opgemaakt, beide zeer kort van inhoud en daardoor weinig houvast biedend. Maar toen kwam maandag 27 juni 1836, op welke dag niemand minder dan ds. S. van Velzen in Minnertsga voorging. Het gerucht van zijn komst was op die zomerdag van mond tot mond doorgegeven. Het werd druk op de Tsjillen, vooral ‘s middags. Toch had de grietman de veldwachter geen opdracht gegeven proces-verbaal op te maken, want hij woonde in Sexbierum en verklaarde later, dat de Ds. S. van Velzen (1809-1896) was van 1836 tot 1839 predikant van de Christelijke Afgescheiden Gemeenten in Friesland, ook die van Minnertsga.godsdienstoefening in Minnertsga ‘geheel buiten mijn voorweten’ had plaats gevonden. Het dagelijks bestuur van de grietenij kon echter niet doen alsof er niets was gebeurd. Nu er geen proces-verbaal was opgemaakt, moest de veldwachter informatie komen geven over het gebeurde op die zondag. Daarvoor werd hij 9 dagen later (!) ’s morgens om 9 uur op het grietenijhuis ontboden. Aan de waarnemend grietman Meindert Donia en de secretaris van de grietenij E. J. Alta rapporteerde de veldwachter nu het volgende: Jakkele Jelles Tjessinga, koopman en winkelier te Minnertsga, had hem die zondag middag tussen 4-5 uur gevraagd op de uitkijk te staan bij het huis van Feico de Valk, kooltjer, wonende op de Tsjillen te Minnertsga; daar zou een vergadering van ‘separatisten’ worden gehouden en nu moest hij (veldwachter) ervoor zorgen, dat ‘daar geen ongeregeldheden zouden plaats vinden’. ’s Avonds om 6 uur was de veldwachter naar het huis van De Valk gestapt en had daar een […]
De Afscheiding van 1834 in Minnertsga (deel I)
De 19e eeuw was in de Nederlandse kerkgeschiedenis een roerige periode. Op 14 oktober 1834 vond in Ulrum (Gr.) de Afscheiding van het hervormde genootschap plaats onder leiding van ds. H. de Cock (1801-1842), hervormd predikant aldaar. Hij en zijn kerkelijke gemeente tekenden de Acte van Afscheiding of Wedekeer, waarin ze verklaarden met de hervormde kerk te breken, ‘totdat deze terugkeert tot de waarachtige dienst des Heeren’. Behalve de Ulrumse gemeente verlieten ook vele duizenden gelovigen elders in Nederland de ‘Nederlandsche Hervormde Kerk’. Dat gebeurde ook in Minnertsga. De geschiedenis van Minnertsgaaster Afscheiding is door Dr. J. Wesseling beschreven in het boek: De Afscheiding van Friesland 1834 in Friesland. De uitgever van het boek heeft toestemming verleend om het deel uit het boek dat op Minnertsga betrekking heeft, op deze website te publiceren met de vrijheid de tekst aan te vullen met beeldmateriaal en aanvullende (detail)informatie. Deze aanvullende informatie staat tussen rechte haakjes [ . . .]. Onderstaand deel I. Minnertsga telde omstreeks 1835 zo’n 1000 inwoners die bijna allen tot de Hervormde kerk behoorden. Het was evenals Sexbierum een betrekkelijk groot landbouwdorp, gelegen in Barradeel, op de vette kleigronden, niet ver van de zeedijk langs de Wadden. De forse toren van de oude Hervormde kerk op de terp domineerde tot ver in de omtrek. Hij doet dit trouwens nog. In Minnertsga stond toen ds. G. Outhuys, een man met een vredelievend gemoed, die in zijn vrije tijd dichter was en graag de Oosterse talen bestudeerde (o.a. Hebreeuws, Aramees en Arabisch). Hij heeft nog met Bilderdijk hierover gecorrespondeerd. Toen hij begin 1835 stierf – 61 jaar oud – had hij 22 jaar de gemeente van Minnertsga gediend. Zijn opvolger werd kandidaat M. L. de Boer, die de ideeën van de Groninger richting aanhing en dus niet meer gereformeerd genoemd kon worden. Of allen in Minnertsga zich met de prediking van ds. Outhu ys konden verenigen, valt sterk te betwijfelen. Zeker is, dat daar omstreeks 1830 oefeningen werden gehouden. Het blijkt uit een bericht van de hervormde kerkeraad van Minnertsga in september 1830 aan het classicaal bestuur van Harlingen gezonden, waarin verzekerd wordt, dat er geen godsdienstoefeningen meer gehouden werden door personen, die daartoe niet gerechtigd waren. Dit was dus wel het geval geweest. Ook is bekend, dat omstreeks 1832 Sjoerd C. Kattje, verwer van beroep, als oefenaar in Minnertsga optrad en een groep om zich heen had verzameld, wat bij vele oefenaars in Friesland en elders in het land óók het geval was. Kattje zou zich een paar jaar later bij de Afgescheidenen voegen, die nog genoeg met hem te stellen kregen. Tot de geliefde lectuur van de bezoekers van de oefeningen behoorden de stichtelijke werken van de oude schrijvers, die in bevindelijke trant de Waarheid brachten en daarom groot gezag onder het eenvoudige volk genoten. We noemen hier alleen maar de geschriften van Wilhelmus à Brakel, Alexander Comrie, Theodorus van der Groe en van een aantal Engelse en Schotse ‘oudvaders’, in vertaling voor de Nederlandse lezer toegankelijk gemaakt. […]
Hoe’t ik yn 1945 de befrijing fan Minnertsgea belibbe
Onderstaande herinnering kreeg ik deze week toegestuurd van de 86-jarige Pieter Steensma, een nazaat van de Minnertsgaaster notaris Pieter Lolles Steensma (1793-1854). “Miskien in stikje foar Minnertsga vroeger? Jo sjogge mar”, schreef de heer Steensma. Nou . . . hieronder staat het stukje! Ik ben zo vrij geweest om een foto van Pieter zijn Facebook pagina te gebruiken om een beeld te geven van de man die hier zijn herinnering wil delen. As men âlder wurdt tinkt men noch wolris werom nei hwat jierren ferlyn barde. Nou’t wy wer begjin Maeije binne seach ik samar de bylden foar my fan april 1945 fan hwat der barde yn Minnertsgea. It wie sneontomiddei. Wy stiene oan’e dyk to sjen nei de Dútskers dy’t makken dat hja fuortkamen. It gong net hurd hwant se hiene gjin bensine mear dat it koe net mei auto.s. Se sieten mei harren spullen op hynder en weinen. It gewear noch wol dwars foar’t liif, dat wol. De hynders en weinen hiene se ûnderweis foardere mei de fuorman derby. Dy moasten de soldaten nei de ôfslútdyk bringe, of noch fierder nei Noard-Hollân. Dy minsken fielden har net noflik. Moasten der ris Ingelske fleantugen boppe de kolonne komme…….. Mar se waerden twongen. Wegerje koe ek sa mar in kûgel betsjutte. Dan sjoch ik noch foar my Frits Jensma foarby fleanen op’e fyts, sa wyt as sûpe. Hy seach it swerk driuwen. Hy hie ek hynders en weinen en seach al barren dat se dy ek meinimme soene. Krekt foar ús kaem syn soan Jehannes him yn’e mjitte. Dy wist dar syn heit wolris hwat opljeppen wêze koe en woe dat foarkomme. Hy rôp:”Heit, heit rêstich” mar Frits fleach troch. It is fêst hwat tafallen mar in wein fan Frits mei in hynder moast al mei. Dy jouns wie it rêstich, sneintomoarns ek mar krekt út tsjerke wei seagen wy op’e dyk in stik as tsien Dútske soldaten op’e fyts foarby fleanen, it gewear dwars foar’t liif, Reade krúsbân om’e earm hieltiid omsjend en fytse as siet de duvel har op’e hakken. Ús heit sei:”Dat koene de lêsten wolris wêze”. Sneintomiddeis: kleare folk yn’e buorren. Allegear Oranje wimpels en read, wyt, blauwe flaggen. Dy hiene wy fiif jier lang net sjoen. Nou wie it spul wer fan de souder kommen. Jong folk om Piet Bierma, de koster fan de Herfoarme tsjerke hinne. “Piet, de flagge moat op’e toer. wer is de kaei”. Piet Bierma bêdde se hwat del. “Jonges, wachtsje nou earst ris ôf. der kinne noch wol mear komme en as se safolle folk byinnoar sjogge dan sjitte se, dat wit jim wol” Hy krige de jongeljue wer hwat kalmer. Moandeitomoarn nei skoalle. Master sei: Jonges, wy geane wer nei hûs, de Kanadezen sille wol gau komme. Ik wie noch mar krekt thús doe sei ús heit:”Der komme se oan, op’e Súderdyk fan Sint Japik en ja hjer. Yn Carriers, in soarte fan lytse tanks. Nou, doe wisten wy dan fêst dat de besetting foarby wie. Se hawwe […]
Rinse Sipma, Minnertsgaaster met een zwervend bestaan
Er zijn niet veel verhalen van vroeger van deze omvang bekend van ‘gewone’ Minnertsgaasters als het verhaal van Rinse Sipma. Of was Rinse Sipma niet een ‘gewone’ Minnertsgaaster? Onderstaand verhaal kwam ik tegen in ’t Kleine Krantsje van Leeuwarden van 10 januari 1976. Hoewel in het verhaal een trieste ondertoon zit, is het verhaal te mooi om het niet op Minnertsga vroeger te hebben. Hieronder het verhaal dat overgenomen is. Een zwerver verdween spoorloos maar niemand die het merkt We zullen ze nu nooit meer zien, maar in vroeger jaren zijn er heel wat geweest: zwervers zonder een eigen dak boven het hoofd, die dag in dag uit ronddoolden van dorp naar dorp, van plaats naar plaats. Het bezit van een sigarenkistje met wat mot[ten]ballen was voor het wettig gezag al voldoende om hen als venter, of – nog mooier – als koopman te kenmerken; daarzonder liepen ze een grote kans als landloper te worden opgepakt. De meesten bezaten kind noch kraai en konden op hun kop gaan staan, zonder dat er ook maar enig waardevols uit hun zakken viel. Al beschikten ze dan wel over wat luttele handelswaar, in feite bleven zij dank zij het medelijden van anderen bestaan – hier kregen ze een hap, daar een snap. Dat ongebonden zwerversleven bracht de meeste van deze vagebonden in een staat van vervuiling en verval; ze mochten dan een stukje zeep verkopen, zelf gebruiken deden ze het nooit. SCHOON ALS DE BRAND Toch is er, vijftig, zestig jaar geleden in Friesland een zwerver geweest, die in dit vrijbuitersvolkje een uiterst opvallende plaats innam, omdat hij zo schoon was als de brand. Ook hij leek alleen op de wereld te staan, ook hij zwierf rusteloos rond en trachtte niet wat negotie het feit te verbloemen, dat hij toch eigenlijk een bedelaar was. Maar terwijl anderen nog nooit van waswater hadden gehoord, waste hij zich als een kat: Rinse Sipma, álde Rinse, moet van alle omstippers in het Friese land de netste en de schoonste zijn geweest. De halve bevolking van de provincie heeft Rinse gekend, want hij “bereisde” een groot gebied en deed dat z’n hele leven, tien- en tientallen jaren lang. Daarbij had hij, in tegenstelling tot veel van zijn kornuiten, een uitstekende naam en was hij vooral bemind bij kinderen – hoe vaak zouden die, op afgelegen boerderijen, wel niet blij verrast opgesprongen zijn, wanneer Rinse weer in aantocht was? Bij velen was Rinse dan ook een uitgesproken welkome gast: ‘hij moat mar gau hwat iten ha’ zeiden de boerinnen, zodra hij het erf opkwam. Rinse Sipma was de zoon van een beste bouwboer uit Minnertsga. Hij werd geboren in 1851 en er is dus niemand meer, die uit eigen ervaring iets zinnigs zou kunnen zeggen van de jaren van zijn jeugd. Toch weten we er nog heel wat van. Op school kon hij niet goed meekomen. Het werk bij vader op de boerderij lukte daarna ook niet zo best. Rinse was een stille, misschien wat dromerige jongen; vader […]
Simon Harmani, garagehouder aan de Meinardswei (II)
In december 2016 is het verhaal over een foto gepubliceerd op deze website over Simon Harmani (geboren 1903) die garagehouder was aan de Meinardswei (lees hier). Dat verhaal was aanleiding voor Titia Harmani te reageren, want Simon was haar opa. Het is altijd mooi dat mensen reageren. Kennelijk maakt een verhaal of een foto vroeger, dat er herinneringen boven komen drijven. Daarom reageer ik meestal vrij adequaat op dergelijke reacties. En dat loopt vaak uit op een uitwisseling van gegevens en oude foto’s. Dat gebeurde ook naar aanleiding van de reactie van Titia omdat zij haar beppe Dieuwke Vogel (1906 – 1995) ook had herkend op een groepsfoto. En zo stuurde zij foto’s van haar beppe, maar ook een paar foto’s van haar opa Simon Harmani. Op de motor moet Simon Harmani zijn. Het kenteken is een Drents kenteken. De letter D geeft dat aan. Het kenteken is afgegeven in augustus 1919 aan Herinus Gerardus Vroom aan de Stegeweg 34 in Assen. Hoe precies de link tussen de kentekenhouder Vroom en Simon Harmani is, heb ik nog niet kunnen achterhalen. De foto van Simon Harmani in de werkplaats, zou wel eens de werkplaats aan de Meinardswei kunnen zijn. Hij had zijn werkplaats naast het café dat vroeger het Stations Koffiehuis heette. Hij lijkt hier net zoals op de foto waar hij bij de auto staat bij het verhaal van december 2016. De foto van met daarop drie meisjes in de tuin, kreeg ik ook van Titia toegestuurd. Het zijn de dochters van Titia haar overgrootouders Anne Vogel (1868-1952) en Sijtske de Vries (1874-1958). Het meisje links is Trijntje (geb. 1903) en rechts Dieuwke (1906-1995). In het midden staat Petronella (geb. 1910). Bij de andere foto’s heb ik bijschriften geplaats wie op de foto staan. Al deze foto’s zijn weer een aanwinst voor Minnertsga vroeger. Zo hebben weer een aantal vroegere bewoners een gezicht gekregen. Met dank aan Titia Harmani. De foto staan ook in de beeldbank.
Namen bekend – huishoudsters burgemeester – fiets Johannes Vogel
Van de dochter van Douwe Elsinga (1916-2011) en Sietske Bierma (1918-2015) kreeg ik onlangs een paar foto’s uit de nalatenschap van haar ouders waaronder een prachtige scherpe foto van een groep jonge vrouwen – en een paar heren. Zij vertelde erbij dat de 2e van rechts in de achterste rij Riemkje Elsinga (1926-1986) is. Riemkje was een zuster van Douwe. De andere namen waren niet bekend en ook niet ter gelegenheid waarvan deze foto was gemaakt. Bij nadere bestudering van de foto herkende ik zelf nog een paar gezichten. Maar de rest bleef ook voor mij onbekend. Dus de foto maar op Facebook gezet en de hulp van vrienden van Minnertsga vroeger ingeroepen. Meteen kwamen er reacties met namen. Dus de foto kreeg steeds meer waarde. Buurvrouw Anneke van Tryntsje Klaver ging met de foto naar de 94-jarige Afke Faber – de Groot die ook op de foto staat, of liever gezegd zit. Buurvrouw Anneke kwam met een lijstje met namen terug die Tryntsje weer naar mij mailde. Het namenlijstje bevestigd ook de namen die al door FB-vrienden waren doorgegeven. De foto is gemaakt in Tzummarum voor het café Het Wapen van Barradeel waar de jonge vrouwen kook- en naailes kregen. Voorste rij (vlnr): 1. Neeltje Pasma (vv Marten Bonnema de slager), 2. Neeltje Joostema (vv Rintje de Roos(, 3. Afke de Groot (vv Jacobus Faber), 4. onbekend, 5. Waltje Neeltje Joostema (vv Jacob Zoodsma), Marieke (gaf kookles). Achterste rij (vlnr): 7. Juffouw Bonne?, 8. Trijntje Elsinga (vv Hendrik Jansen Klomp?) , 9. Akke Bekius, 10. Grietje Noordhof, 11. onbekend gaf les, 12. onbekend, 13. Annie Tuingof (vv Goffe Elsinga), 14. Janke Wierda, 15. Riemkje Elsinga, 16. onbekend. Hartstikke mooi dat er nu zoveel namen bekend zijn van deze prachtige jonge vrouwen. Dank aan iedereen die meegewerkt heeft de namen te achterhalen. Tryntsje Klaver stuurde deze foto ook nog mee. Het is de woning van burgemeester Luutzen Wallis de Vries aan de Meinardswei. Voor de woning staan de dienstmeiden: Antje Joostema (1888-1959) die later getrouwd is geweest met Piet Haarsma de schoenmaker aan de Hege Buorren. De andere vrouw is Hinke (Rinske) Tuinhof, dochter van (lytse) Lieuwe Tuinhof. Hinke trouwde later met Harmen Stienstra. Zij emigreerden in de jaren ’20 van de vorige eeuw naar Canada. Een zoon van Hinke en Harmen Stienstra was Aebe die in de WOII bij de Canadese luchtmacht zat. Hij is neergeschoten boven de Noordzee bij het Duitse Peenemünde waar hij ook is begraven. Aldus Gauke Reitsma die de aantekening maakte bij deze foto. Vorige week kwam er ook een vraag binnen van Anton Konst. Hij is in het bezit van een oude transportfiets die ooit eigendom is geweest van Johannes Vogel (1902-1985). Anton wil graag meer weten over Johannes Vogel en Jasper Travaille die beiden een brandstofhandel hadden. Anton vertelde dat hij met deze transportfiets met een houten Heineken-kratje voorop enkele keren de Elfstedentocht heeft gefietst en dus ook Minnertsga is gekomen. Jammer genoeg kon ik Anton niet helpen aan meer foto’s dan de […]
Bauke Tjibbeles Miedema | boer – astronoom – instrumentenmaker
Een profeet is in eigen land weinig geliefd. Een gezegde dat ook op zou kunnen gaan voor Bauke Tjibbeles Miedema. Nee niet dat de mensen een hekel aan hem hadden, maar als ik door Minnertsga zou lopen en aan voorbijgangers zou vragen wie Bauke Miedema was, ben ik er van overtuigd dat maar weinig mensen een goed antwoord kunnen geven. Wellicht dat iemand nog weet dat hij gardenier/boer was en op de Miedleane woonde maar veel meer dan dat zal het niet opleveren. Nou ja, misschien een enkele oudere inwoner die zich nog iets meer herinnert over sterrenkijkers, maar dan houdt het wel op. Hij was echter een veelzijdig persoon die veel meer was dan alleen maar boer c.q. gardenier. Op jonge leeftijd raakte ik gefascineerd over de verhalen die ik over hem hoorde. Om die reden heb ik enkele jaren terug het plan opgevat om een verhaal voor Minnertsga Vroeger over hem te schrijven. Dat is er echter, om diverse redenen, steeds bij gebleven totdat ik begin van dit jaar opnieuw in contact kwam met de volkssterrenwacht in Burgum. Daar heeft men het plan om een tentoonstelling over Bauke Miedema te houden waarvan de datum nog niet bekend, is omdat er eerst nog een verbouwing plaats gaat vinden. Ik besluit niet langer te wachten en neem contact op met Wietske de Haas-Miedema die onmiddellijk bereid is om mij verder te helpen en van wie ik de nodige informatie en foto’s krijg om dit verhaal te kunnen schrijven. Bauke Miedema is op 16 april 1909 in Minnertsga geboren en was de zoon van Tjibbele Miedema en Hylkje Reidsma. Hij wordt bijna 10 jaar na zijn zuster Sijke geboren en dus was vader Tjibbele opgetogen. Het gezin had maar één dochter en nu was er niet alleen een zoon geboren maar tevens een opvolger voor het bedrijf. Na de basisschool gaat hij naar de land- en tuinbouwschool. Zelf heeft hij in een interview gezegd dat hij liever naar een technische school was gegaan maar dat was in die tijd natuurlijk niet aan de orde. Het was niet meer dan logisch dat hij op het bedrijf van zijn ouders terecht zou komen en zijn hulp is ook al vroeg nodig. Zo ging dat in die tijd en het grootste gedeelte van de mensen was ook in de landbouw werkzaam. Daar ligt ook de reden dat hij niet de gelegenheid heeft gekregen om verder te studeren. Hij was een man van weinig woorden en een harde werker. Vaak lukt het hem beter zijn gevoelens op papier te zetten dan die uit te spreken. Dat komt ook tot uiting in de vele gedichten die hij geschreven heeft. Zijn levens verhaal heeft hij op band laten zetten toe hij tachtig was. Eigen Baas Na zijn schooltijd komt hij eerst bij zijn vader in dienst en werkt later als zelfstandige op het bedrijf. Een gemengd bedrijf met naast de landbouwproducten een aantal koeien. Hij had zeker geen hekel aan het werk op het land, want de […]
Oranjefeest 31 augustus 1920 en het smeekschrift
Jelle Feenstra plaatste op Facebook van Minnertsga vroeger een bijzonder kaart met poststempel 1-9-1920. Achterop de kaart de boodschap die Wiego Bergsma (22-05-1904) aan zijn ouders Eelke en Antje Bergsma in Sneek schrijft: Lieve Pa en Ma, Hier is al een berichtje van ons. We komen donderdag al weer thuis met de trein die 6 uur in Sneek is. Wij hebben hier veel plezier en zullen direct op de toren. We zijn naar het JET en naar zee geweest. We hebben gisteren hier feest gehad voorstellende “Aanbieding van ’t smeekschrift van 1566 aan Margaretha” en Jan en ik hebben hiervoor een schild gekleurd. Ik heb niet eerder geschreven want dat blijft er meest bij. In de krant stond over het Oranjefeest het volgende verslag. 31 augustus 1920 Minnertsga – Met klokgelui werd deze feestdag begonnen. Hoewel de lucht dreigde en zoo nu en dan een klein regenbuitje viel, werden toch de vlaggen uitgestoken, de feeststemming kwam en bleef de hele dag. Om 9 ½ uur deed het muziekcorps “Oranje” met het bestuur der feestvierende vereeniging een rondgang door het dorp. De wedstrijden, ringrijden met paard en rijtuig en ringfietsen namen dadelijk daarop een aanvang. Uitslag 1e prijs ringrijden: de heer R. de Roos en mej. D. Bierma; 2e prijs de heer A. Posthumus en mej. H. Faber. Ringfietsen, dames 1e prijs mej. B. de Jong-Vlas, 2e prijs mej. L. Bierma. Ringfietsen, heeren 1e prijs de heer J. Bruinsma, 2e prijs de heer Sj. Swart. 1 ½ uur stelden de historische optocht en de schoolkinderen zich op en ging het met de muziek voorop het dorp door naar de “Mooie Paal”, terug tot aan het Koffiehuis van den heer Bierma. Hier werd door de Edelen een onderhoud verzocht met de Landvoogdes Margaretha van Parma (thema: het aanbieden door edelen van het smeekschrift in 1566), waarna de optocht werd ontbonden. In drommen ging het nu naar het feestterrein. Dit, versierd met zijn vele vlaggen en wimpels, consumptietent, muziektent en historisch kasteel, maakte op de feestvierenden den indruk, dat de feestcommissie alles had gedaan om een keurig feest te geven. Ruim 3 uur werd door tromgeroffel de komst der Edelen aangekondigd, ’t gordijn voor ’t kasteel wordt weggeschoven en Margaretha met haar gevolg wacht de aanbieders van het smeekschrift. Voorop de heer Van Brederode, vervolgens twee aan twee de ridders in hun schitterende kleeding. Met heldere stem richt de heer Van Brederode het woord tot de Landvoogdes, dat onder groote stilte wordt aangehoord. Hierna volgen de volks- en kinderspelen voor de leerlingen van de Chr. school. Uitslag wedstrijden. Wedloop twee in 1 zak. 1e prijs J. van der Wal en N. Tuinhof. 2e prijs A. Hijlkema en H. Moed. Stoelendans. 1e prijs mej. A. Wijngaarden. 2e prijs mej A. Nieholt. Intusschen deed ook de commissie uitslag van den wedstrijd in Gevelversiering. 1e prijs: D. Schotanus; 2e prijs T.A. de Jong; 3e prijs: R.R. Post. Het weer bleef buiig, zoo nu en dan was de consumptietent vol vluchtenden voor den regen. Om 9 uur […]
Wegomlegging Mooie Paal en woonwagenbewoners
Naarmate het gemotoriseerde verkeer in het begin van de vorige eeuw toenam, moesten ook de wegen worden verbeterd. Mooie Paal was in die tijd al hét knooppunt van wegen op de scheiding van drie gemeenten: Het Bildt, Barradeel en Menaldumdeel. Op dat ‘driegemeentenpunt’ moest het gemotoriseerde verkeer vrijwel twee haakse bochten nemen die zowat over het erf van de boerderij lagen. De naastgelegen waterloop Oude Meer – Zuidervaart had op diezelfde locatie eveneens twee scherpe bochten. In de krant van 4 november 1931 wordt er bericht over deze omlegging van de weg. “Eindelijk is dan de weg Mooie Paal- Beetgum gerestaureerd. Reeds een paar jaren was hieraan zeer groote behoefte, daar deze weg in een zeer slechten toestand verkeerde, daar hij als bezaaid was met gaten en kuilen. Door deze metamorfose is daar thans uit een hobbelige macadamweg een mooie 5 meter brede en effen Bitumenweg ontstaan, terwijl tevens zooals bovenstaande foto aangeeft, belangrijke verkeersverbeteringen zijn aangebracht. Deze foto is genomen aan het beginpunt bij Mooie Paal, waar de grootste verbetering is aangebracht. Daar is een zeer gevaarlijke bocht weggewerkt. Voorheen liep n.l. de weg over de houten brug op de rechterzijde van de foto, maakte daar een hoek van 90 graden, en liep dan langs de aldaar staande boomenrij, hetgeen een afstand van 35 meter is, en maakte dan weer een bocht van 90 graden, terwijl de brug voor het drukke verkeer dat daar ter plaatse is, veel te smal was. Thans echter heeft de weg daar ter plaatse slechts een flauwe bocht, zooals de foto aangeeft”. Volgens de krant stond er ook een woning in de weg, maar die tekst daarover is deels weggevallen. De woning die het betreft is op de kaart met een rode cirkel aangegeven. Het artikel in de krant gaat vervolgens verder. “Deze woning nu is afgebroken en over dezen grond en dien van den bijbehoorenden tuin is thans de nieuwe weg aangelegd, terwijl een mooie, moderne betonbrug is gebouwd en het aldaar gelegen vaarwater tevens is verbeterd. Dat genoemde weg tevens nog als zeewering (droomer) wordt aangemerkt, blijkt ook nog uit den bouw van bovengenoemde brug, daar aan de Noordzijde twee betonnen sleuven zijn aangebracht, waarin ingeval dit noodzakelijk mocht blijken, een soort van sluis kan worden geplaatst. Als gezegd is ter plaatse, waar de foto is genomen, een belangrijke verbetering aangebracht en ’t bord, dat over de rechterleuning der nieuwe brug zichtbaar is en dat aldaar is geplaatst door de motorclub „Friesland” ter aanduiding dat daar een S-bocht was, kan dan nu ook gevoeglijk vervallen. Op den achtergrond der foto ziet men thans twee flauwe bochtjes in den weg, welke in de plaats zijn gekomen van twee scherpe, die daar voorheen om een poeltje met struikgewas liepen, welk poeltje thans gedempt is on waarover hu de weg loopt. De dorpsstraat van Wier is een geheel nieuwe klinkerweg geworden en vormt een mooie aansluiting op den zooeven genoemden weg, die dan weer tot Berlikum. Het verdere gedeelte hiervan is beter, doch kan nog […]
Minnertsga na 34 jaar weer in een andere gemeente
Per 1 januari 2018 is de nieuwe gemeente Waadhoeke een feit. De gemeenten Franekeradeel, Menaldumadeel en het Bildt zijn dan volledig opgegaan in de nieuwe gemeente, samen met vier dorpen uit de gemeente Littenseradeel. Geografisch gezien een prachtig gebied met oud en nieuw land. Het nieuwe land, het Bildt, dat pas is ontstaan na 1505. Daarvoor was het de monding van de vroegere Middelsee. Voor de gemeentelijke herindeling van 34 jaar gelden, in 1984, behoorde Minnertsga, samen met de dorpen: Firdgum, Tzummarum, Oosterbierem, Sexbierum, Pietersbierum en Wijnaldum tot de gemeente Barradeel. Het gemeentebestuur van Barradeel maakte in de laatste editie van ‘Barradiel Meiinnoar Ien’ bekend dat het gemeentehuis, het kantoor van gemeentewerken en de sociale dienst per 1 januari 1984 zijn gesloten. Alle diensten zijn toen verhuisd naar Franeker. Wijnaldum is toen bij de gemeente Harlingen gevoegd en Minnertsga bij de gemeente het Bildt. Dat Minnertsga in 1984 bij het Bildt is gevoegd, heb ik altijd maar een rare indeling gevonden. Normaal voeg je nieuw toe aan oud, maar in het geval van de gemeentelijke herindeling werd toen oud land aan nieuw Bildtland toegevoegd. In mijn ogen een verminking van de historische waarden van dit grensgebied van oud en nieuw land. Door die grensverminking werd Minnertsga het enige Friestalige dorp op het Bildt. Het Bildt is ontstaan door aanslibbing in de monding van de oude Middelsee. Het Hertog George van Saksen (1471-1539) een overeenkomst sloot met de edelen Thomas Beukelaar, en de gebroeders Dirk, Floris en Jacob van Wijngaarden om de kwelders van de monding, tussen Minnertsga en het klooster Mariëngaarde (Hallumerhoek) in te polderen door bedijking aan te leggen en van het Bildtland vruchtbaar land te maken. In die tijd zijn er drie parochies ontstaan. Van west naar oost: Wijngaarden, Altoena en Kijfhoek. Toen de bedijking zijn beslag had gekregen, werd kerkelijk het Bildt als 13e Dekanaat aan Westergoo toegevoegd. Later zijn deze parochies gewijd aan St. Jacobus (de apostel), St. Anna (de moeder van Maria) en aan Onze Lieve Vrouwe (Maria, de Moeder van Christus). Minnertsga lag vroeger vlak tegen de westkust van de monding van de oude Middelsee. Minnertsga wordt in betrouwbare archiefbronnen al in 1168 genoemd. In het dorp staat dan al een parochiekerk. Maar het gebied van de vroegere gemeente Barradeel is, net zoals het Bildt, ontstaan door opslibben. Zo zijn in de 6e en 7e eeuw aan de noordzijde van de Ried, de waterloop tussen Franeker en Berlikum, de kweldereilanden Pietersbierum, Sexbierum, Oosterbierum. Tzummarum, Firdgum en Minnertsga ontstaan. Hoewel dus het Bildt en de grondgebied van de vroegere gemeente Barradeel beide gebieden zijn ontworsteld aan de zee, zijn de gebieden totaal verschillend van infrastructuur. Het oude land met zijn kronkels van wegen en perceelgrenzen en op het Bildt overwegend kaarsrechte wegen en perceelgrenzen. Na de gemeentelijke herindeling van 34 jaar geleden, is op het oude grondgebied van Barradeel de Oudheidkundige Vereniging opgericht met als doel de geschiedenis van de oude gemeente zoveel als mogelijk is te bewaren, bekend te maken en er over te […]